📰 1. Sayı · Ekim 2026
GÖBELEZOĞLU ORTAOKULU · SİBERAY KULÜBÜ
🛡️👫
SİBERAY
DERGİSİ
Siber Efe & Duru ile Dijital Dünyaya Giriş
📚 BİLGİLİ OL
🛡️ GÜVENDE OL
💡 BİLİNÇLİ KULLAN
20 SAYFA · 16 KONU · EĞLENCELİ GÖREVLER
Yayın Sorumlusu · Onur KILAVUZ
Fen Bilimleri Öğretmeni
"Merak et, sorgula, kendini koru."
Telefonlar, oyunlar, sosyal medya ve yapay zekâ hayatımızın bir parçası. Ama dijital dünyada iyi bir kullanıcı olmak yalnızca teknoloji kullanmak değildir; doğru karar vermek, kişisel bilgileri korumak ve gördüğümüz bilgiyi sorgulamak da gerekir.
🎯 BU DERGİ NEDEN VAR?
Bu dergi, dijital dünyada güvenle ve bilinçle hareket etmeni sağlayacak 16 temel konuyu eğlenceli bir dille anlatıyor. Ders kitabı gibi değil; arkadaşın gibi konuşuyor.
📦BU SAYIDA NE VAR?
- Dijital vatandaşlık ve hakların
- Kişisel veri ve gizliliğin
- Güçlü şifreler ve 2FA
- Oltalama mesajlarını yakalama
- Dijital ayak izin
- Siber zorbalık ve ne yapacağın
- Dijital denge ve sağlıklı kullanım
- Sosyal medya, sahte haberler, yapay zekâ
- Mini test + görev kartı + çizgi roman
Bu sayıda dijital güvenliğin temel konularını adım adım keşfedeceğiz.
- 04🌐Dijital Dünyaya Hoş Geldin
- 05🤝Dijital Vatandaşlık
- 06🔒Kişisel Bilgilerini Koru
- 07🔑Güçlü Şifre Atölyesi
- 08🎣Oltalama: Tuzak Mesajı Yakala
- 09📱Güvenli İnternet ve Cihazlar
- 10👣Dijital Ayak İzi
- 11💬Siber Zorbalık
- 12⚖️Dijital Bağımlılık ve Denge
- 13📲Sosyal Medyada Bilinçli Ol
- 14📰Sahte Haberleri Fark Et
- 15🤖Yapay Zekâ ile Güvenli Yaşa
- 16🎮Oyunlarda Güvenlik
- 17✅Siber Efe'nin Mini Testi
- 18📖Efe & Duru Çizgi Roman
- 19📋Siberay Görev Kartı
💡 KÜÇÜK NOT
Bu dergi bir "ders kitabı" değil. Okurken görevleri dene, soruları arkadaşlarınla tartış ve öğrendiklerini günlük dijital hayatında uygula.
İlk Kural: Hükmet, Yönetilme
Teknolojiye hükmet, teknoloji seni yönetmesin.
⚡4 TEMEL REFLEKS
🧠
DÜŞÜN
Bir linke tıklamadan önce dur.
🔍
SORGULA
Bilgiyi paylaşmadan önce kaynağı kontrol et.
🎛️
KONTROL ET
Uygulamaya izin vermeden önce ne istediğine bak.
🛡️
KORUN
Şifren, verilerin ve dijital kimliğin senin sorumluluğunda.
💬 SİBER EFE DİYOR Kİ
"Dijital dünyada en güçlü özellik, en hızlı olmak değil; doğru anda durup düşünmektir."
Bilinçli Kullanıcı Ol
Haklarını bilen, sorumluluklarını gözeten bilinçli bir dijital vatandaş.
🎯6 TEMEL ÖZELLİK
🤝
SAYGI
Başkalarının haklarına dikkat eder.
🔐
GİZLİLİK
Kendi ve başkasının verisini korur.
⚖️
ETİK
Doğru olanı seçmeye çalışır.
🛡️
GÜVENLİK
Hesap ve cihazlarını korur.
🧭
SORUMLULUK
Paylaşmadan önce düşünür.
🔎
ELEŞTİRİ
Bilgiyi sorgular.
❓KENDİNE SOR
- Bir paylaşım başkasını zor durumda bırakır mı?
- Bir uygulama neden konumuma erişmek istiyor?
- Bu bilginin kaynağı belli mi?
- Bir hesabın şifresini arkadaşım bilebilir mi?
- Online ortamda yaptığım davranışın sonucu ne olabilir?
Her Bilgi Paylaşılmak Zorunda Değildir
Paylaşmadan önce 3 saniye dur, 3 soru sor.
⚠️ PAYLAŞMADAN ÖNCE — ASLA PAYLAŞMA
- Adres
- Telefon numarası
- Okul / sınıf bilgisi
- Şifre
- Canlı konum
- Kimlik / belge fotoğrafı
🧪3 SORULUK PAYLAŞIM FİLTRESİ
- Bunu kim görecek? Herkes mi, sadece arkadaşların mı, yoksa sadece sen mi?
- Bunu paylaşmak gerçekten gerekli mi? "İstiyorum" ile "gerekli" farklı şeylerdir.
- Paylaştığımda geri almak mümkün mü? Bir kez yayılan şey sonsuza dek kalabilir.
🌟 ALTIN KURAL
Özel olan her şey internette paylaşılmak zorunda değildir.
Şifren Tahmin Edilebiliyorsa Güçlü Değildir
3 basit kural + 2FA = dijitalleştirişmiş hesap güvenliği.
🔐3 ANAHTAR KURAL
📏
UZUN
Kısa şifreler daha kolay denenebilir. 12+ karakter hedefle.
🎲
BENZERSİZ
Her önemli hesap için ayrı şifre kullan.
🎯
TAHMİN EDİLEMEZ
İsim, doğum tarihi, takım adı gibi bilgilerden kaçın.
⚒️ŞİFRE FORMÜLÜ
⚠️ YAPMA
"MaviKedi123" → Tahmin edilebilir. İsim + hayvan + sayı paterni hackerların ilk denemesidir.
✓ YAP
Uzun + kişisel olmayan + benzersiz bir parola cümlesi kullan. Örneğin: "Deniz-Yıldız-7-Kahve-Gözlü"
Acele Ettiren Mesajlar Alarm İşaretidir
Tanımadığın birinden gelen "hemen tıkla" mesajı neredeyse her zaman tuzaktır.
⚠️ ŞÜPHELİ MESAJ
🎁 TEBRİKLER! ÖDÜL KAZANDIN!
📱 iPhone 17 kazandın!
⏰ Ödülünü almak için 5 dakika içinde hemen tıkla!
🔗 http://bedava-hediye.link/iphone17-odul-al
🚨3 ALARM İŞARETİ
⏱️
ACİLİYET
"Hemen", "şimdi", "5 dakika" gibi baskı ifadeleri.
🔗
ŞÜPHELİ LİNK
Garip domain, kısaltılmış URL, imla hataları.
🎁
ÖDÜL VAADİ
"Bedava telefon", "kazandın" gibi gerçekçi olmayan vaatler.
❓3 SORU SOR
- Mesajı kim gönderdi? Tanıyor musun? Resmi mi?
- Bağlantı nereye gidiyor? URL'yi kontrol ettin mi?
- Benden neden acilen işlem istiyor? Acele = tuzak.
🎯 ŞÜPHELİYSE
Tıklama → Doğrula → Gerekirse sil ve bildir.
Güvenlik, Cihazı Açtığın Anda Başlar
Telefon, hesap ve ağ — üçü birden güvenli olmalı.
📱
TELEFON
- Güncellemeleri yap
- Ekran kilidi kullan
👤
HESAP
- 2FA aç
- Şüpheli girişleri kontrol et
📡
AĞ
- Ortak Wi-Fi'da dikkat
- Güvenilir ağları seç
🔄 GÜNCELLEME NEDEN ÖNEMLİ?
Güncellemeler yalnızca yeni özellikler getirmez; bilinen güvenlik açıklarının kapatılmasına da yardımcı olabilir.
✅BU HAFTA YAP
- Ekran kilidi açık
- Uygulamalar güncel
- Şifreler benzersiz
- 2FA açık
İz Bırakıyor musun?
Paylaştıkların, beğenilerin ve yorumların dijital dünyada bir iz bırakır.
👀4 TEMEL EYLEM
📤
PAYLAŞ
Bir gönderi paylaşmak iz bırakır.
❤️
BEĞEN
Bir beğeni bile kayıt oluşturur.
💬
YORUM
Yorumlar arşivlenir, silinse bile.
🔍
ARAMA
Arama geçmişi de bir ayak izidir.
⏱️ PAYLAŞMADAN ÖNCE 3 SANİYE
"Bunu yıllar sonra biri görse rahatsız olur muyum?" diye düşün.
Dijital ayak izi, gelecekteki okul, arkadaşlık ve iş yaşamında karşına çıkabilir.
⚒️SİBER EFE'NİN FORMÜLÜ
Unutma: iz kalabilir.
Ekranın Arkasında da Gerçek Bir İnsan Var
Saygı dijital ortamda da geçerlidir — her zaman.
⚠️BU DAVLAYABALAR ZORBALIKTIR
- Alay etmek
- Tehdit etmek
- Birini dışlamak
- İzin almadan fotoğraf paylaşmak
- Sahte hesapla rahatsız etmek
- Utandırıcı mesajlar göndermek
🛡️NE YAPABİLİRSİN?
- Yanıt vermek zorunda değilsin. Sessiz kalmak da bir cevaptır.
- Kanıtı sakla. Ekran görüntüsü al, silme.
- Engelle / bildir. Platformların araçlarını kullan.
- Güvendiğin yetişkine anlat. Ailen, öğretmenin ya da rehberlik.
🌟 HATIRLA
Yardım istemek "şikâyet etmek" değil, güvenliğini korumaktır. Yalnız değilsin.
Kontrol Dengedeyse, Hayat Güzeldir
Amaç telefonu bırakmak değil, kontrolü dengede tutmak.
⚠️ SADECE EKRAN SÜRESİNE BAKMA
Önemli olan toplam dakika değil; bu süre neyi etkiliyor.
🎯5 ALANI KONTROL ET
😴
UYKU
Uykunu etkiliyor mu?
📚
DERS
Derslerin etkileniyor mu?
👨👩👧
AİLE
Ailenle zaman azaldı mı?
👫
ARKADAŞ
Gerçek arkadaşlıklar zayıfladı mı?
🎯HEDEF
📱 + 🌍 = ⚖️
Dijital yaşam + Gerçek yaşam = Dengeli yaşam
🌟 KÜÇÜK ADIM
Bugün telefonunu yemekte masadan uzak tut, ders çalışırken başka odaya bırak, uyumadan 30 dakika önce ekranı kapat.
Paylaşım Yapmadan Önce Düşün
Sosyal medya dijital vitrinin değil, gerçek hayatının yansıması değildir.
💡3 ŞEYİ HATIRLA
- Gerçek hayat, filtrelerden daha geniştir. Görülen mükemmel hayat, görünmeyen bin bir zorluk demektir.
- Herkesin paylaştığı her şey gerçek hayatın tamamı değildir. Sadece seçilen anları görürsün.
- Bildirim gelmesi, hemen cevap vermen gerektiği anlamına gelmez. Bildirimler seni yönetmesin.
📝PAYLAŞIM ÖNCESİ
👥
KİMLERLE?
Kimler görecek?
❓
NEDEN?
Neden paylaşıyorum?
💬YORUM ÖNCESİ
- Katkı sağlıyor mu?
- Kırıcı mı?
- Sonradan pişman olur muyum?
"Herkes Paylaşıyor" Bir Doğrulama Yöntemi Değildir
Dijital dedektif olmak için 5 soru yeter.
🕵️5 SORULUK DİJİTAL DEDEKTİF
- Kim söylüyor? Yazar, kaynak, kurum kim?
- Kaynak neresi? Haberin orijinali var mı?
- Tarih ne? Eski bir haber yeni gibi mi sunuluyor?
- Başka kaynak var mı? Aynı bilgi başka sitelerde de var mı?
- Başlık ile içerik aynı şeyi mi söylüyor? Tıkla tuzağına dikkat.
⚠️ BAŞLIK TUZAĞI
Çok şaşırtıcı, çok öfkeli veya "hemen paylaş" diyen başlıklar seni acele ettirebilir. Önce içeriği ve kaynağı kontrol et.
🚦SİBER EFE'NİN KISA YOLU
✓ HATIRLA
"Herkes paylaşıyor" demek, doğru olduğu anlamına gelmez. Aylar, onlar, binlerce kişi paylaşmış olabilir; sen yine de kontrol et.
Yapay Zekâ Güçlü Bir Araçtır, Ama…
Verdiği her cevap otomatik olarak doğru değildir. Seni kandırabilir.
⚠️YAPAY ZEKÂ KULLANIRKEN
- Kişisel / gizli bilgilerini verme. Ad, adres, okul, şifre hiçbir zaman.
- Üretilen bilgiyi kontrol et. Yapay zekâ uydurabilir.
- Ödevin düşünme kısmını tamamen araca bırakma. Anlamadan kopyalama.
- Görsel ve metinlerde kaynak / izin durumuna dikkat et. Telif hakkı önemli.
🤖 GERÇEK Mİ, YAPAY MI?
Bir görsel, ses veya metin gerçek gibi görünebilir. "Bunu kim üretti, nasıl üretildi, başka kanıt var mı?" sorularını sor. Sahte içerik üretimi (deepfake) artık çok kolay.
🛡️3 KORUYUCU ADIM
🔍
DOĞRULA
Üretilen bilgiyi başka kaynaklardan kontrol et.
🤔
ŞÜPHEWFA
Çok mükemmel görünen şeylere şüpheyle yaklaş.
📤
PAYLAŞMA
Emin değilsen paylaşma, danış.
Oyunun Keyfi, Hesabını Kaybetmeye Değmez
Eğlenceli oyna, akıllı oyna.
🎯OYUNDA 4 KORUMA
👤
HESAP
Şifreni paylaşma.
💳
SATIN ALMA
İzin ve bütçeyi kontrol et.
💬
SOHBET
Tanımadığın kişilerle dikkatli ol.
➕
DOST EKLEME
Gerçek hayatta tanımadığını hemen ekleme.
⚠️ OYUNDA ŞÜPHELİ BİR ŞEY OLURSA
- Ekran görüntüsü al
- Çık
- Engelle / bildir
- Güvendiğin yetişkine anlat
🎮 SİBER EFE'NİN OYUN KURALI
"Oyunda rakip olabilir; ama güvenlikte taviz yok."
Kendini Sına
Doğru cevap düşünme becerini gösterir. Etiket almak değil, öğrenmek amaç.
1. Şüpheli bir link geldi. Ne yaparsın?
A) Tıklarım
✓ B) Kontrol ederim
C) Arkadaşa yollarım
2. Güçlü şifre hangisine daha yakın?
A) 123456
B) Onur1977
✓ C) Uzun ve benzersiz parola
3. Bir arkadaşının fotoğrafını paylaşabilir misin?
✓ A) İzin alırım
B) Hemen paylaşırım
C) Herkese açarım
4. Sahte haberi nasıl kontrol edersin?
A) Beğeni sayısına bakarım
✓ B) Kaynakları karşılaştırırım
C) Başlığı okurum
5. Yapay zekâ her zaman doğru mudur?
A) Evet
✓ B) Hayır, kontrol ederim
C) Sadece uzun cevaplar doğru
✓ CEVAPLAR
1-B · 2-C · 3-A · 4-B · 5-B
Puanını kendin değerlendir; amaç "etiket" almak değil, hangi konuda daha çok öğrenmek istediğini görmek.
Bölüm: Tuzak Mesaj
Efe ve Duru'nun yeni macerası. Sen de okurken soruları düşün.
🤔SENCE EFE NE YAPMALIYDI?
Mesajdaki hangi ayrıntılar sana şüpheli geldi? "Hemen tıkla", "ödül kazandın" gibi ifadeler hangi alarm işaretlerini taşıyordu?
💬 DURU'NUN YERİNDE OLSAYDIN
Arkadaşına ne söylerdin? Hangi 3 soruyu sormasını tavsiye ederdin?
Bir Hafta Dene
Bu sayfayı doldur, öğrendiklerini bir hafta boyunca uygula.
Şüpheli bir linki tıklamadan önce kontrol ettim.
Bir hesabımda 2FA'yı açtım / kontrol ettim.
Bir paylaşım yapmadan önce 3 saniye düşündüm.
Bir bilgiyi en az iki kaynaktan kontrol ettim.
Tanımadığım biriyle özel bilgi paylaşmadım.
Dijital kullanımımı dengelemek için bir mola verdim.
💬 HAFTANIN SİBER SÖZÜ
"Bilgili ol. Güvende ol. Paylaşmadan önce düşün."
✍️GÖREV TAMAMLANDI MI?
🛡️👫
BİLGİLİ OL.
GÜVENDE OL.
Dijital dünyada bilinçli, güvenli ve sorumlu bir kullanıcı olmak için attığın her adım, geleceğe bıraktığın en güzel izdir.
Göbelezoğlu Ortaokulu Siberay Kulübü
Yayın Sorumlusu · Onur KILAVUZ
Fen Bilimleri Öğretmeni
KAYNAKÇA / İLHAM
MEB dijital vatandaşlık ve güvenli internet içerikleri ·
UNESCO Media and Information Literacy yaklaşımı ·
Siberay Kulübü eğitim çalışmaları
1. SAYI · EKİM 2026 · SİBERAY DERGİSİ · SON
